Shloka 193
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
प्रत्युवाच ततो वैन्यमेवमुक्ता सती मही / सर्वमेतदहं राजन्विधास्यामि न संशयः
Transliteration
pratyuvāca tato vainyamevamuktā satī mahī / sarvametadahaṃ rājanvidhāsyāmi na saṃśayaḥ
Translation
ततः वैन्यं प्रति मही एवमुक्ता सती प्रत्युवाच— “राजन्, एतत् सर्वम् अहं विधास्यामि; न संशयः।”
Word by Word
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kāla/Anantara (काल/अनन्तर)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb)
वैन्यम्to Vainya (Pṛthu)
वैन्यम्:
Sambodhyatva/Pratiyogin (सम्बोधनार्थ-प्रत्यय/प्रत्ययार्थ)
TypeNoun
Rootवैन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative/2nd), एकवचन (singular)
एवम्thus
एवम्:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारः: क्रियाविशेषण (manner adverb)
उक्ताhaving been addressed / spoken to
उक्ता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√वच् (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (nominative/1st), एकवचन (singular)
सतीbeing (so)
सती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सती = being/remaining)
महीthe Earth
मही:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (accusative), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/8th), एकवचन
विधास्यामिI shall arrange/perform
विधास्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√धा (धातु)
Formलृट् (Simple future/भविष्यत्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta/Predicative (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन