Shloka 146
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
पुनर्महर्षयस्तस्य पाणिं वेनस्य दक्षिणम् / अरणीमिव संरब्धा ममन्थुर्जातमन्यवः
Transliteration
punarmaharṣayastasya pāṇiṃ venasya dakṣiṇam / araṇīmiva saṃrabdhā mamanthurjātamanyavaḥ
Translation
पुनर्महर्षयस्तस्य वेनस्य दक्षिणं पाणिम् अरणीमिव संरब्धा जातमन्यवो ममन्थुः।
Word by Word
पुनःagain
पुनः:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्त्यर्थक अव्यय (again)
महर्षयःgreat sages
महर्षयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; सर्वनाम
पाणिम्hand
पाणिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वेनस्यof Vena
वेनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
दक्षिणम्right
दक्षिणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with पाणिम्)
अरणीम्(as) a fire-stick (araṇi)
अरणीम्:
Upamana (उपमान/comparator)
TypeNoun
Rootअरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/simile)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (simile marker)
संरब्धाःenraged / agitated
संरब्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंरभ् (धातु) + क्त (कृदन्त) → संरब्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक विशेषण (P.P.P.), महर्षयः इत्यस्य विशेषणम्
ममन्थुःthey churned / rubbed
ममन्थुः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootमन्थ् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
जातमन्यवःwhose anger had arisen
जातमन्यवः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजात + मन्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारयप्रायः (जातः मन्युः येषाम्) विशेषण