Shloka 141
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
निगृह्य तं च बाहुभ्यां विस्फुरन्तं महा बलम् / ततो ऽस्य वामहस्तं ते ममन्थुर्भृशकोपिताः
Transliteration
nigṛhya taṃ ca bāhubhyāṃ visphurantaṃ mahā balam / tato 'sya vāmahastaṃ te mamanthurbhṛśakopitāḥ
Translation
तं महाबलं विस्फुरन्तं बाहुभ्यां निगृह्य, ते भृशकोपिताः ततोऽस्य वामहस्तं ममन्थुः।
Word by Word
nigṛhyahaving seized/restrained
nigṛhya:
Kriyā (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Rootni-grah (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), ‘having restrained’
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
bāhubhyāmwith (their) two arms
bāhubhyām:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbāhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
visphurantamstruggling; writhing
visphurantam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvisphurant (कृदन्त-प्रातिपदिक; √sphur)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘tam’ इति विशेषण
mahā-balamvery strong
mahā-balam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmahā + bala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (महद् बलं यस्य)
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formतसिलन्त-अव्यय (thereupon)
asyaof him
asya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
vāma-hastamthe left hand
vāma-hastam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvāma + hasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (वामः हस्तः)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘ते’ = they
mamanthuḥthey churned/pressed (out)
mamanthuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootmanth (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
bhṛśa-kopitāḥgreatly enraged
bhṛśa-kopitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhṛśa + kopita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √kup)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (भृशं कोपिताः)