Shloka 89
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
अर्थशास्त्रं चतुर्थं तु विद्या ह्यष्टादशैव हि / ज्ञेया ब्रह्मर्षयः पूर्वं तेभ्यो देवर्षयः पुनः
Transliteration
arthaśāstraṃ caturthaṃ tu vidyā hyaṣṭādaśaiva hi / jñeyā brahmarṣayaḥ pūrvaṃ tebhyo devarṣayaḥ punaḥ
Translation
अर्थशास्त्रं चतुर्थं तु, विद्याः स्युरष्टादशैव हि। पूर्वं ब्रह्मर्षयो ज्ञेयाः, तेषां पश्चाद् देवर्षयः॥
Word by Word
अर्थशास्त्रम्treatise on polity/wealth (Arthaśāstra)
अर्थशास्त्रम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअर्थ-शास्त्र (प्रातिपदिक; अर्थ + शास्त्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्थस्य शास्त्रम्)
चतुर्थम्the fourth
चतुर्थम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
विद्याःbranches of knowledge
विद्याः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चय/कारणार्थक-अव्यय (particle: indeed/for)
अष्टादशeighteen
अष्टादश:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअष्टादश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-शब्दः; स्त्रीलिङ्ग-प्रथमा-बहुवचन ‘विद्याः’ इत्यस्य संख्या-विशेषणम्; द्विगु-समासः (अष्ट + दश)
एवexactly/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle: only/just)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (particle)
ज्ञेयाःto be known/recognized
ज्ञेयाः:
Vidhaya (विधेय/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृत्)
Formभूते/विधौ कर्मणि-भावे; ‘ज्ञेय’ (gerundive/तव्यत्-अर्थे यत्); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (to be known)
ब्रह्मर्षयःBrahmarṣis
ब्रह्मर्षयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्म-ऋषि (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + ऋषि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारयः (ब्रह्मणः/ब्रह्मविदः ऋषयः)
पूर्वम्formerly/first
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
तेभ्यःfrom them
तेभ्यः:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन; सर्वनाम
देवर्षयःDevarṣis
देवर्षयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेव-ऋषि (प्रातिपदिक; देव + ऋषि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारयः (देवाः एव ऋषयः / देवानां ऋषयः)
पुनःagain/thereafter
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरुक्ति/अनन्तरार्थक-अव्यय (adverb: again/then)