Shloka 21
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
एव मुक्तस्ततः क्रुद्धो या५वल्क्यम थात्यजत् / उवाच यत्त्वयाधीतं सर्वं प्रत्यर्पयस्व मे
Transliteration
eva muktastataḥ kruddho yā5valkyama thātyajat / uvāca yattvayādhītaṃ sarvaṃ pratyarpayasva me
Translation
एवं मुक्तस्ततः क्रुद्धो याज्ञवल्क्यमथात्यजत् । उवाच—यत्त्वयाधीतं सर्वं प्रत्यर्पयस्व मे ॥
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण/adverb (‘thus’)
मुक्तःhaving been addressed/released
मुक्तः:
कर्ता (Karta/Subject; participial predicate)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been released/spoken to’ (contextual)
ततःthen
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय/adverb (‘then/from that’)
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular (predicate adjective)
याज्ञवल्क्यम्Yājñavalkya
याज्ञवल्क्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; sequence particle
अत्यजत्abandoned/rejected
अत्यजत्:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: अति-
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यत्whatever/that which
यत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Relative pronoun accusative singular
त्वयाby you
त्वया:
कर्ता (कर्तृकरण/agent in passive sense)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; Instrumental singular (‘by you’)
अधीतम्studied
अधीतम्:
विशेषण (Qualifier of यत्)
TypeVerb
Rootअधि-इ (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘studied/learnt’
सर्वम्all
सर्वम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (emphatic ‘all’)
प्रत्यर्पयस्वreturn (it)
प्रत्यर्पयस्व:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootप्रति-आ-ऋ (धातु) [causative/denominative: अर्पय-]
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: प्रति-; ‘return/hand back’
मेto me
मे:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; Dative singular enclitic