Shloka 186
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
पूर्ववत्संप्रवर्त्तन्ते प्रवृत्ते वृष्टिसर्जने / द्वन्द्वेषु संप्रवृत्तेषु उत्पन्नास्वौषधीषु च
Transliteration
pūrvavatsaṃpravarttante pravṛtte vṛṣṭisarjane / dvandveṣu saṃpravṛtteṣu utpannāsvauṣadhīṣu ca
Translation
पूर्ववत्संप्रवर्तन्ते प्रवृत्ते वृष्टिसर्जने। द्वन्द्वेषु संप्रवृत्तेषु उत्पन्नास्वौषधीषु च॥
Word by Word
पूर्ववत्as before
पूर्ववत्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्ववत् (अव्यय/तद्धितान्त)
Formअव्यय; तुल्यतावाचक क्रियाविशेषण (adverb: as before)
संप्रवर्तन्तेthey proceed, set in motion
संप्रवर्तन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+प्र√वृत् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपद
प्रवृत्तेwhen (it is) commenced
प्रवृत्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र√वृत् (धातु) → प्रवृत्त (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे (locative absolute with next locative)
वृष्टि-सर्जनेin the creation/setting forth of rain
वृष्टि-सर्जने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक) + सर्जन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (locative)
द्वन्द्वेषुin the pairs/opposites (heat-cold etc.)
द्वन्द्वेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरण
संप्रवृत्तेषुwhen they have arisen/come into operation
संप्रवृत्तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्+प्र√वृत् (धातु) → संप्रवृत्त (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरणे विशेषण (qualifier of द्वन्द्वेषु)
उत्पन्नासुwhen (they are) produced
उत्पन्नासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्+√पद्/√पन् (धातु) → उत्पन्न (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरणे विशेषण (qualifier of औषधीषु)
औषधीषुin the herbs/plants
औषधीषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootऔषधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात