Shloka 43
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
प्रश्रानुज्ञास्तथाख्यानमाशास्मतिविधयो मताः / मन्त्रभेदांश्च वक्ष्यामि चतुर्विशतिलक्षणान्
Transliteration
praśrānujñāstathākhyānamāśāsmatividhayo matāḥ / mantrabhedāṃśca vakṣyāmi caturviśatilakṣaṇān
Translation
प्रश्रा अनुज्ञास्तथाख्यानमाशास्मतिविधयो मताः। मन्त्रभेदांश्च वक्ष्यामि चतुर्विशतिलक्षणान्॥
Word by Word
प्रश्र-अनुज्ञाःquestions and permissions/assents
प्रश्र-अनुज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रश्र + अनुज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्वसमास (copulative)
तथाalso/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारवाचक अव्यय
आख्यानम्narration/account
आख्यानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आशाःhopes/wishes
आशाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्मतिविधयःremembrances and injunctions/rules
स्मतिविधयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्मति + विधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्वसमास (smati + vidhayaḥ)
मताःare regarded (as)
मताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘are considered/held to be’
मन्त्रभेदान्the divisions/types of mantras
मन्त्रभेदान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्र + भेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (mantrāṇāṃ bhedāḥ)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
वक्ष्यामिI shall explain/say
वक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
चतुर्विंशतिलक्षणान्having twenty-four characteristics
चतुर्विंशतिलक्षणान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्विंशति + लक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; द्विगुसमास (numeral compound)