Shloka 82
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं धर्मश्चेति चतुष्टयम् / सांसिद्धिकान्यथैतानि विज्ञेयानि नरस्य वै
Transliteration
jñānaṃ vairāgyamaiśvaryaṃ dharmaśceti catuṣṭayam / sāṃsiddhikānyathaitāni vijñeyāni narasya vai
Translation
ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं धर्मश्चेति चतुष्टयम्; एतानि नरस्य वै सांसिद्धिकानि इति विज्ञेयम्।
Word by Word
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
विषय (Topic/List item)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (सूचीपद)
वैराग्यम्dispassion
वैराग्यम्:
विषय (Topic/List item)
TypeNoun
Rootवैराग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (सूचीपद)
ऐश्वर्यम्lordship/power
ऐश्वर्यम्:
विषय (Topic/List item)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (सूचीपद)
धर्मःdharma/righteousness
धर्मः:
विषय (Topic/List item)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (सूचीपद)
चand
च:
सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
इतिthus
इति:
सम्बन्ध/निपात (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणसूचक (quotative)
चतुष्टयम्a set of four
चतुष्टयम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootचतुष्टय (प्रातिपदिक: चतुर् + टय)
Formद्विगुसमास (numerical compound); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
सांसिद्धिकानिinnate/perfected (by nature)
सांसिद्धिकानि:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसांसिद्धिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; एतानि-विशेषण
अथthen/now
अथ:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तर (particle: then/now)
एतानिthese
एतानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
विज्ञेयानिto be known/should be understood
विज्ञेयानि:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + √ज्ञा (ज्ञा धातु) (कृदन्त)
Formभाव्य/कर्तव्यतार्थक कृदन्त (gerundive, -अनीय/तव्य sense); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; एतानि-विशेषण
नरस्यof a man
नरस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)