Previous Verse
Next Verse

Shloka 78

चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings

तथा विवृत्ताः क्षेत्रज्ञाः कालेनैकेन कारणात् / यथान्धकारे खद्योतः सहसा संप्रदृश्यते

tathā vivṛttāḥ kṣetrajñāḥ kālenaikena kāraṇāt / yathāndhakāre khadyotaḥ sahasā saṃpradṛśyate

तथा विवृत्ताः क्षेत्रज्ञाः कालेनैकेन कारणात्। यथान्धकारे खद्योतः सहसा संप्रदृश्यते॥

tathāthus, likewise
tathā:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAdverb (तथावाचक अव्यय)
vivṛttāḥmanifested/turned forth
vivṛttāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi+vṛt (धातु) → vivṛtta (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Plural; qualifying kṣetrajñāḥ
kṣetra-jñāḥknowers of the field (selves)
kṣetra-jñāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक) + jña (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; उपपद-तत्पुरुष: kṣetraṃ jānanti (knowers of the field)
kālenaby time
kālena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
ekenaby one (single)
ekena:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular; agrees with kālena
kāraṇātfrom the cause
kāraṇāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular
yathāas, just as
yathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormComparative indeclinable (उपमानवाचक अव्यय)
andhakārein darkness
andhakāre:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootandhakāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
khadyotaḥa firefly
khadyotaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkhadyota (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
sahasāsuddenly
sahasā:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
FormAdverb (रीतिवाचक अव्यय)
saṃpradṛśyateis seen/appears
saṃpradṛśyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd Person, Singular; Ātmanepada; Passive sense (कर्मणि): saṃ+pra+√dṛś