Shloka 67
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
अथर्वगर्यजुषां साम्नां वेदेष्विह पृथक्पृथक् / ऋषीणां तप्यतामुग्रं तपः परमदुष्करम्
Transliteration
atharvagaryajuṣāṃ sāmnāṃ vedeṣviha pṛthakpṛthak / ṛṣīṇāṃ tapyatāmugraṃ tapaḥ paramaduṣkaram
Translation
अथर्व-ऋग्-यजुः-साम्नां वेदेष्विह पृथक्पृथक्। ऋषीणां तप्यतामुग्रं तपः परमदुष्करम्॥
Word by Word
अथर्वग-यजुषाम्of Atharva(-veda) and Yajus(-veda)
अथर्वग-यजुषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअथर्वगयजुस् (प्रातिपदिक: अथर्वग + यजुस्)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter; वेद-नाम), षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (plural); द्वन्द्व-समास (copulative)
साम्नाम्of the Sāman (Sāma-veda)
साम्नाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter; वेद-नाम), षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (plural)
वेदेषुin the Vedas
वेदेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन (plural)
इहhere
इह:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place)
पृथक्separately
पृथक्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
पृथक्each separately
पृथक्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb; repetition for emphasis)
ऋषीणाम्of the sages
ऋषीणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (plural)
तप्यताम्(they) perform austerity / are engaged in tapas
तप्यताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, तृतीयपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural); कर्मणि/भावे-प्रयोग (passive/impersonal sense): 'being heated/doing austerity'
उग्रम्fierce
उग्रम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषण (adjective) तपः-विशेषण
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
परम-दुष्करम्supremely difficult
परम-दुष्करम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरमदुष्कर (प्रातिपदिक: परम + दुष्कर)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular); कर्मधारय-समास; विशेषण (adjective) तपः-विशेषण