Shloka 16
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
पशूनां पक्षिणां चैव स्थावराणां च सर्वशः / गावो ह्यजावयो ऽश्वाश्च हस्तिनः पक्षिणो नगाः
Transliteration
paśūnāṃ pakṣiṇāṃ caiva sthāvarāṇāṃ ca sarvaśaḥ / gāvo hyajāvayo 'śvāśca hastinaḥ pakṣiṇo nagāḥ
Translation
पशूनां पक्षिणां चैव स्थावराणां च सर्वशः—गावोऽजावयोऽश्वाश्च हस्तिनः पक्षिणो नगाश्च सर्वेऽपि।
Word by Word
पशूनाम्of animals
पशूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; Genitive plural
पक्षिणाम्of birds
पक्षिणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; Genitive plural
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
स्थावराणाम्of immovables (plants etc.)
स्थावराणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्थावर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; Genitive plural
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सर्वशःin every way; altogether
सर्वशः:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
गावःcows
गावः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural
हिindeed
हि:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/बलार्थ (for emphasis/indeed)
अजावयःgoats and sheep
अजावयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअज + अवि (प्रातिपदिक-द्वन्द्व)
Formद्वन्द्वसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
अश्वाःhorses
अश्वाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हस्तिनःelephants
हस्तिनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहस्तिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
नगाःmountains/trees (lit. immovables)
नगाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural