Shloka 111
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
असिजो बृहदुक्थश्च ऋषिर्दीर्घतमास्तथा / कक्षीवांश्च त्रयस्त्रिंशत्स्मृता ह्याङ्गिरसा वराः
Transliteration
asijo bṛhadukthaśca ṛṣirdīrghatamāstathā / kakṣīvāṃśca trayastriṃśatsmṛtā hyāṅgirasā varāḥ
Translation
असिजः बृहदुक्थश्च ऋषिर्दीर्घतमास्तथा । कक्षीवांश्च—एते त्रयस्त्रिंशदङ्गिरसः श्रेष्ठाः स्मृताः ॥
Word by Word
असिजःAsija (a sage)
असिजः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootअसिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
बृहदुक्थःBṛhaduktha (a sage)
बृहदुक्थः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootबृहत् + उक्त्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (विशेष्य-विशेषणभाव)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
ऋषिःsage
ऋषिः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
दीर्घतमाःDīrghatamas (a sage)
दीर्घतमाः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootदीर्घतमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (दीर्घतमाः इति प्रथमा-एकवचनरूपम्)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकार/समुच्चयार्थ (adverb: ‘likewise/also’)
कक्षीवान्Kakṣīvān (a sage)
कक्षीवान्:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootकक्षीवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
त्रयस्त्रिंशत्thirty-three
त्रयस्त्रिंशत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रयस् + त्रिंशत् (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, अव्ययवत्/अविकारी रूप (numeral ‘thirty-three’); समासः—द्विगु
स्मृताःare remembered/called
स्मृताः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) + त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘स्मृत’ = ‘called/remembered’
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
आङ्गिरसाःĀṅgirasas (descendants of Aṅgiras)
आङ्गिरसाः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootआङ्गिरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
वराःexcellent
वराः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् आङ्गिरसाः इत्यस्य