Shloka 58
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
कामात्मानो दुरात्मानो ह्यधमाः साहसप्रियाः / प्रनष्टचेष्टना धूर्त्ता मुक्तकेशास्त्त्वशूलिनः
Transliteration
kāmātmāno durātmāno hyadhamāḥ sāhasapriyāḥ / pranaṣṭaceṣṭanā dhūrttā muktakeśāsttvaśūlinaḥ
Translation
कामात्मानो दुरात्मानो ह्यधमाः साहसप्रियाः। प्रनष्टचेष्टना धूर्ता मुक्तकेशास्त्वशूलिनः॥
Word by Word
कामात्मानःlustful-minded
कामात्मानः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootकाम-आत्मन् (प्रातिपदिक; काम + आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण-प्रयोगः
दुरात्मानःevil-souled
दुरात्मानः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootदुर्-आत्मन् (प्रातिपदिक; दुर् + आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात/particle; emphatic/causal sense
अधमाःbase, vile
अधमाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअधम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
साहसप्रियाःfond of violence/temerity
साहसप्रियाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसाहस-प्रिय (प्रातिपदिक; साहस + प्रिय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
प्रनष्टचेष्टनाःwhose efforts are ruined; inactive
प्रनष्टचेष्टनाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootप्र-नष्ट-चेष्टन (प्रातिपदिक; नष्ट (कृदन्त) + चेष्टन)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; ‘प्रनष्टा चेष्टना येषाम्’ इत्यर्थे
धूर्ताःrogues, cheats
धूर्ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootधूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मुक्तकेशाःwith loose/unbound hair
मुक्तकेशाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootमुक्त-केश (प्रातिपदिक; मुक्त (कृदन्त) + केश)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; ‘मुक्ताः केशाः येषाम्’
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/particle; contrastive ‘but’
अशूलिनःwithout tridents/spears
अशूलिनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअ-शूलिन् (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; नञ् (अ-) = ‘without’