Shloka 56
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
अशङ्का चैव पतिते युगान्ते तस्य लक्षणम् / ततः शून्य वसुमती भविष्यति वसुन्धरा
Transliteration
aśaṅkā caiva patite yugānte tasya lakṣaṇam / tataḥ śūnya vasumatī bhaviṣyati vasundharā
Translation
युगान्ते पतितेऽशङ्का एव तस्य लक्षणम्; ततः वसुमती शून्या भविष्यति, वसुन्धरा।
Word by Word
अशङ्काfearlessness/absence of doubt
अशङ्का:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअ-शङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नञ्-पूर्वक
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
पतितेwhen (it) has fallen/declined
पतिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपतित (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative absolute with युगान्ते
युगान्तेat the end of the age
युगान्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग-अन्त (प्रातिपदिक; components: युग + अन्त)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
तस्यof that (age)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; pronoun
लक्षणम्sign/characteristic
लक्षणम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
ततःthereafter/then
ततः:
Hetu/Apadana (अपादान/causal-from)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्-अर्थे (ablatival adverb)
शून्याempty
शून्या:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
वसुमतीthe earth (Vasumatī)
वसुमती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसुमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वसुन्धराthe earth (Vasundharā)
वसुन्धरा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसुन्धरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; apposition to वसुमती