Shloka 23
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
आयुर्वेदविकल्पश्च ह्यगानां ज्योतिषस्य च / अर्थशास्त्रविकल्पाश्च हेतुशास्त्रविकल्पनम्
Transliteration
āyurvedavikalpaśca hyagānāṃ jyotiṣasya ca / arthaśāstravikalpāśca hetuśāstravikalpanam
Translation
आयुर्वेदस्य च ज्योतिषस्य च तथा अर्थशास्त्रस्य हेतुशास्त्रस्य च नानाविधा विकल्पा भवन्ति।
Word by Word
आयुर्वेदविकल्पःa variant/division of Ayurveda
आयुर्वेदविकल्पः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक) + वेद (प्रातिपदिक) + विकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समासः—आयुर्वेदस्य विकल्पः (षष्ठी-तत्पुरुष)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; अवधान/हेतु/निश्चयार्थ (particle: indeed/for)
अगानाम्of mountains
अगानाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन; 'अग' = पर्वत (mountain)
ज्योतिषस्यof astrology/astronomy
ज्योतिषस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootज्योतिष् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
अर्थशास्त्रविकल्पाःvariants/divisions of Arthaśāstra
अर्थशास्त्रविकल्पाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक) + विकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; समासः—अर्थशास्त्रस्य विकल्पाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
हेतुशास्त्रविकल्पनम्the classification/variation of Hetuśāstra (logic)
हेतुशास्त्रविकल्पनम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहेतु (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक) + विकल्पन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समासः—हेतुशास्त्रस्य विकल्पनम् (षष्ठी-तत्पुरुष)