Shloka 47
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
तेषां तु तप्ततपसा आर्षेणोपक्रमेण तु / सप्तर्षीणां मनोश्चैव ह्याद्ये त्रेतायुगे तथा
Transliteration
teṣāṃ tu taptatapasā ārṣeṇopakrameṇa tu / saptarṣīṇāṃ manoścaiva hyādye tretāyuge tathā
Translation
तेषां तु तप्ततपसा आर्षेणोपक्रमेण तु । सप्तर्षीणां मनोश्चैव ह्याद्ये त्रेतायुगे तथा ॥
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध, 6th), बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थक निपात (contrastive particle)
तप्ततपसाby heated/ardent austerity
तप्ततपसा:
करण (Means/करण)
TypeNoun
Rootतप्त-तपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण, 3rd), एकवचन; समासः—तप्तं तपः (कर्मधारय)
आर्षेणby the r̥ṣi-like/ṛṣis'
आर्षेण:
करण (Means/करण)
TypeAdjective
Rootआर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण, 3rd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'उपक्रमेण')
उपक्रमेणby the procedure/commencement
उपक्रमेण:
करण (Means/करण)
TypeNoun
Rootउपक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण, 3rd), एकवचन
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
सप्तर्षीणाम्of the seven sages
सप्तर्षीणाम्:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसप्त-ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध, 6th), बहुवचन; द्विगु-समास
मनॊःof Manu
मनॊः:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध, 6th), एकवचन (मनोः)
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphasis)
हिfor/indeed
हि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात (causal/emphatic particle)
आद्येin the first (part)
आद्ये:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण, 7th), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'त्रेतायुगे')
त्रेतायुगेin the Tretā age
त्रेतायुगे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता-युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण, 7th), एकवचन; समासः—त्रेतायुगम् (कर्मधारय)
तथाthus/likewise
तथा:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb)