Shloka 24
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
पूर्व कृतयुकं नाम ततस्त्रेती विधीयते / द्वापरं च कलिश्चैव युगान्येतानि कल्पयेत्
Transliteration
pūrva kṛtayukaṃ nāma tatastretī vidhīyate / dvāparaṃ ca kaliścaiva yugānyetāni kalpayet
Translation
पूर्वं कृतयुगं नाम, ततः त्रेता विधीयते; द्वापरं च कलिश्चैव—एतानि युगानि कल्पयेत्।
Word by Word
pūrvafirst/earlier
pūrva:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially: 'first')
kṛta-yugamthe Kṛta-yuga
kṛta-yugam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṛta (प्रातिपदिक) + yuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारयः (कृतं युगम्)
nāmacalled/namely
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावप्राय/नाम-शब्दः अव्ययवत्; नामनिर्देशक (particle meaning 'called/namely')
tataḥthereafter
tataḥ:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय, अपादान/क्रमबोधक (then/thereafter)
tretīTretā (yuga)
tretī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottretā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; रूपान्तर/वैदिक-प्रयोगः (tretī for tretā)
vidhīyateis arranged/comes to be prescribed
vidhīyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvidhā (धातु)
Formलट् (Present/लट्), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
dvāparamDvāpara (yuga)
dvāparam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdvāpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; युगनाम
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
kaliḥKali (yuga)
kaliḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; युगनाम
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणबोधक अव्यय (emphatic particle)
yugānithe yugas
yugāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
etānithese
etāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; सर्वनाम-विशेषण
kalpayetshould conceive/arrange
kalpayet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkḷp (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन