Shloka 24
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
तांस्तेन तर्पयामास यावदासीत्पुरूरवाः / यस्मात्प्रस्रवते सोमान्मासि मासि धिनोति च
Transliteration
tāṃstena tarpayāmāsa yāvadāsītpurūravāḥ / yasmātprasravate somānmāsi māsi dhinoti ca
Translation
तान् तेन पुरूरवाः यावत् आसीत् तावत् तर्पयामास। यस्मात् सोमात् मासि मासि प्रस्रवते, धिनोति च॥
Word by Word
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; सर्वनाम
तेनby that/with that
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण (instrument)
तर्पयामासsatisfied/propitiated
तर्पयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतृप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘satisfied’ (तर्पयति)
यावत्as long as/until
यावत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/संबन्धशब्द)
Formपरिमाण/अवधि-बोधक अव्यय (until/as long as)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
पुरूरवाःPurūravas
पुरूरवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरूरवस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषनाम (proper noun)
यस्मात्from whom/wherefrom
यस्मात्:
Apadana (अपादान/Ablative-source)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थ (from whom/which)
प्रस्रवतेflows forth
प्रस्रवते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्रु (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: प्र-
सोमात्from Soma
सोमात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; स्रोतः (source)
मासिin a month
मासि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण
मासिmonth after month
मासि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुनरुक्ति = ‘month after month’
धिनोतिnourishes/sustains
धिनोति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधि/धा (धातु; here ‘धिनोति’ as causative/denominative usage)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय