Shloka 11
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
कुहूमात्रः कलां चैव ज्ञात्वोपास्ते कुहूं तथा / स तदा तामुपासीनः कालापेक्षः प्रपश्यति
Transliteration
kuhūmātraḥ kalāṃ caiva jñātvopāste kuhūṃ tathā / sa tadā tāmupāsīnaḥ kālāpekṣaḥ prapaśyati
Translation
कुहूमात्रः कलां चैव ज्ञात्वा कुहूं तथोपास्ते। स तदा तामुपासीनः कालापेक्षः प्रपश्यति॥
Word by Word
kuhū-mātraḥthe Kuhū-measure (as subject)
kuhū-mātraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkuhū (प्रातिपदिक) + mātra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/परिमाण: ‘measure of Kuhū’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kalāma digit/portion (kalā)
kalām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkalā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
evaindeed/just
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphatic particle)
jñātvāhaving known
jñātvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootjñā (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund), ‘having known/ascertained’
upāsteworships/attends upon
upāste:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-ās (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
kuhūmKuhū
kuhūm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkuhū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tathāthus/likewise
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tadāthen
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
tāmher/that (f.)
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
upāsīnaḥsitting near (in worship)
upāsīnaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootupa-ās (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (PPP) from उप+आस् ‘to sit near/attend’; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having sat near/being engaged in worship’
kāla-apekṣaḥawaiting the time
kāla-apekṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkāla (प्रातिपदिक) + apekṣa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
prapaśyatisees clearly/beholds
prapaśyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-paś (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन