Shloka 62
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
एष एव मयोक्तो वः प्रभावस्तस्य धीमतः / एतद्धि परमं ज्ञानमव्यक्तं शिवसंज्ञितम्
Transliteration
eṣa eva mayokto vaḥ prabhāvastasya dhīmataḥ / etaddhi paramaṃ jñānamavyaktaṃ śivasaṃjñitam
Translation
एष एव मयोक्तो वः प्रभावस्तस्य धीमतः; एतद्धि परमं ज्ञानम् अव्यक्तं शिवसंज्ञितम्।
Word by Word
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (only/indeed)
mayāby me
mayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
uktaḥtold
uktaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootvac (वच्) (धातु) + kta (कृत्) → ukta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (said), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; agrees with prabhāvaḥ
vaḥto you
vaḥ:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (Dative/Genitive 4th/6th), बहुवचन; here चतुर्थी (to you all)
prabhāvaḥpower, greatness
prabhāvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprabhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tasyaof him/that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
dhīmataḥof the wise (one)
dhīmataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdhīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; गुणवाचक (of the wise one)
etatthis
etat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; here प्रथमा as subject of implied ‘asti’
hiindeed
hi:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेतौ/निश्चये (indeed/for)
paramamsupreme
paramam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; jñānam qualifies
jñānamknowledge
jñānam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjñāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; here प्रथमा (predicate nominative)
avyaktamunmanifest
avyaktam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-vyakta (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; jñānam qualifies; नञ्-प्रत्यय
śiva-saṃjñitamcalled ‘Śiva’
śiva-saṃjñitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśiva (प्रातिपदिक) + saṃjñita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तृतीया/षष्ठी-अर्थे: ‘शिव-नाम्ना संज्ञितम्’), क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; jñānam qualifies