Shloka 43
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
साध्या विद्याधरा नागाश्चारणाश्च तपोधनाः / वालखिल्या महात्मानस्तपः सिद्धाश्च सुव्रताः
Transliteration
sādhyā vidyādharā nāgāścāraṇāśca tapodhanāḥ / vālakhilyā mahātmānastapaḥ siddhāśca suvratāḥ
Translation
साध्याः विद्याधराः नागाश्चारणाश्च तपोधनाः । वालखिल्या महात्मानस्तपःसिद्धाश्च सुव्रताः ॥
Word by Word
साध्याःthe Sādhyas
साध्याः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसाध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
विद्याधराःthe Vidyādharas
विद्याधराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविद्या + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विद्यायाः धराः)
नागाःNāgas (serpent-beings)
नागाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: and)
चारणाःCāraṇas (celestial bards)
चारणाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचारण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तपोधनाःthose whose wealth is austerity
तपोधनाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतपस् + धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तपसः धनम् येषाम्)
वालखिल्याःthe Vālakhilyas
वालखिल्याः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवालखिल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
महात्मानःgreat-souled ones
महात्मानः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः (महान् आत्मा)
तपःसिद्धाःthose perfected by austerity
तपःसिद्धाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतपस् + सिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुष-भावः (तपसा/तपसः सिद्धाः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
सुव्रताःthose of good vows
सुव्रताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसु + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः (सुन्दरं व्रतम् येषाम्)