Shloka 28
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
तथैव ब्रह्मा ह्यूध्व च न चान्तं तस्य लब्धवान् / समागतो मया सार्द्ध तत्रैव च महाभसि
Transliteration
tathaiva brahmā hyūdhva ca na cāntaṃ tasya labdhavān / samāgato mayā sārddha tatraiva ca mahābhasi
Translation
तथैव ब्रह्मा ऊर्ध्वं गतः, न च तस्य अन्तं लब्धवान्। मया सार्धं स समागतो, तत्रैव महाभासि॥
Word by Word
तथाthus
तथा:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable adverb)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverbial accusative)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
अन्तम्end/limit
अन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
लब्धवान्(he) obtained/found
लब्धवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु) + वत् (कृत् प्रत्यय)
Formकृतान्त (क्तवतु/वत्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी धातु ‘लभ्’ (to obtain) — “having obtained/obtained” (perfect participle)
समागतःarrived/came together
समागतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु) + क्त (कृत्)
Formकृतान्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘समागच्छति’— “having come/arrived”
मयाwith me/by me
मया:
Saha (सह/साकं)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सार्धम्together with
सार्धम्:
Saha (सह/साकं)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formअव्यय (postposition/adverb) = ‘सह’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (locative adverb)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
महाभसिin the great radiance/splendour
महाभसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहाभस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः कर्मधारयः (महत् + भस् ‘splendour/light’)