Shloka 95

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

Devanagari script

शुक्रस्याप्यम्मयं शुक्लं पद्मं षौडःशरश्मिषु / नवरश्मेस्तु भौमस्य लौहितं स्थानमम्मयम्

Transliteration

śukrasyāpyammayaṃ śuklaṃ padmaṃ ṣauḍaḥśaraśmiṣu / navaraśmestu bhaumasya lauhitaṃ sthānamammayam

Translation

शुक्रस्याप्यम्मयं शुक्लं पद्मं षौडःशरश्मिषु। नवरश्मेस्तु भौमस्य लौहितं स्थानमम्मयम्॥

Word by Word

• शुक्रस्य: of Śukra (Venus)
• शुक्रस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; (Venus)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)

• अम्मयम्: watery
• अम्मयम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अम् + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘made of water’

• शुक्लम्: white/bright
• शुक्लम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• पद्मम्: lotus
• पद्मम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• षोडशरश्मिषु: among the sixteen-rayed (ones)
• षोडशरश्मिषु: Adhikarana (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: षोडश + रश्मि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; बहुव्रीहि: ‘षोडश रश्मयः येषां ते’ (those having sixteen rays)

• नवरश्मेः: of the nine-rayed one
• नवरश्मेः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: नव + रश्मि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; बहुव्रीहि: ‘नव रश्मयः यस्य’ (the nine-rayed one)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेष (but/indeed)

• भौमस्य: of Bhau­ma (Mars)
• भौमस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: भौम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; (Mars)

• लौहितम्: reddish
• लौहितम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: लौहित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• स्थानम्: abode/place
• स्थानम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अम्मयम्: watery
• अम्मयम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अम् + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन