Shloka 16
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
मेघा वायुविघातेन विसृजन्ति जलं भूवि / एवमुत्क्षिप्यते चैव पतते चासकृज्जलम्
Transliteration
meghā vāyuvighātena visṛjanti jalaṃ bhūvi / evamutkṣipyate caiva patate cāsakṛjjalam
Translation
मेघाः वायुविघातेन भूवौ जलं विसृजन्ति; एवं जलम् उत्क्षिप्यते च, असकृत् पतति च।
Word by Word
मेघाःclouds
मेघाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
वायुविघातेनby the wind’s impact
वायुविघातेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवायु + विघात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; cause/instrument ‘by the impact of wind’
विसृजन्तिrelease
विसृजन्ति:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवि + सृज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद; ‘release’
जलम्water
जलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
भूविon the earth
भूवि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘on earth’
एवम्thus
एवम्:
सम्बन्ध (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb), अव्यय; ‘thus’
उत्क्षिप्यतेis thrown up
उत्क्षिप्यते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootउत् + क्षिप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive), आत्मनेपद; ‘is lifted up’
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction), अव्यय
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphasis
पततेfalls
पतते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; ‘falls’
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction), अव्यय
असकृत्again and again
असकृत्:
सम्बन्ध (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअसकृत् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb), अव्यय; ‘repeatedly’
जलम्water
जलम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; subject of ‘उत्क्षिप्यते/पतते’ (understood)