Shloka 56
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
प्रभा हि सौरी पादेन ह्यस्तं गच्छति भास्करे / अग्निमाविशते राद्रौ तस्माद्दूरात्प्रकाशते
Transliteration
prabhā hi saurī pādena hyastaṃ gacchati bhāskare / agnimāviśate rādrau tasmāddūrātprakāśate
Translation
प्रभा हि सौरी पादेन ह्यस्तं गच्छति भास्करे । अग्निमाविशते रात्रौ तस्माद्दूरात्प्रकाशते ॥
Word by Word
प्रभाradiance
प्रभा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootप्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom.1), एकवचन (sg.)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतु (particle: 'indeed/for')
सौरीsolar
सौरी:
कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसौर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom.1), एकवचन; विशेषण (qualifying प्रभा)
पादेनby a quarter/part
पादेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Instr.3), एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय (particle)
अस्तम्to setting (west)
अस्तम्:
गति-लक्ष्य (Goal of motion)
TypeIndeclinable
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverbial accusative: 'to setting/down')
गच्छतिgoes
गच्छति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
भास्करेwhen/while the sun (Bhāskara)
भास्करे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी (Loc.7), एकवचन
अग्निम्fire
अग्निम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc.2), एकवचन
आविशतेenters
आविशते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootआ-विश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
रात्रौat night
रात्रौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), सप्तमी (Loc.7), एकवचन
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
अपादान (Apādāna/Ablative cause-source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (m./n.), पञ्चमी (Abl.5), एकवचन; सर्वनाम
दूरात्from far away
दूरात्:
अपादान (Source/Distance)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (adverbial ablative): 'from afar'
प्रकाशतेshines/appears bright
प्रकाशते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-काश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद