Shloka 136
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
अह्नां तु त्र्यधिकाशीतिः शतं चाप्यधिकं भवेत् / मानं तच्चित्रभानोस्तु विज्ञेयमयनस्य ह
Transliteration
ahnāṃ tu tryadhikāśītiḥ śataṃ cāpyadhikaṃ bhavet / mānaṃ taccitrabhānostu vijñeyamayanasya ha
Translation
अह्नां त्र्यधिकाशीतिः शतं चाप्यधिकं भवेत्। तन्मानं चित्रभानोः अयनस्य हि विज्ञेयम्॥
Word by Word
अह्नाम्of days
अह्नाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
तुindeed/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (निपात)
त्रि-अधिका-अशीतिःeighty-three
त्रि-अधिका-अशीतिः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + अधिक (प्रातिपदिक) + अशीति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); numeral phrase ‘eighty plus three’ (=83)
शतम्a hundred
शतम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
FormParticle (निपात)
अधिकम्additional/over
अधिकम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); qualifies शतम्
भवेत्would be/should be
भवेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
FormOptative (विधिलिङ्), Parasmaipada, 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
मानम्measure
मानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमान (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा) or Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); here as subject/complement ‘measure’
तत्that
तत्:
Anuvāda/Deictic (अनुवाद)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); refers to the measure
चित्रभानोःof the Sun (bright-rayed)
चित्रभानोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootचित्रभानु (प्रातिपदिक; चित्र+भानु)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (निपात)
विज्ञेयम्to be known/should be understood
विज्ञेयम्:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeVerb
Rootवि√ज्ञा (धातु)
FormGerundive/necessitative participle (तव्यत्-कृत्य), Neuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
अयनस्यof the ayana (half-year course)
अयनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअयन (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphatic/metrical