Shloka 8
Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana
The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply
Devanagari script
भ्रमतो धर्मचक्रस्य यत्र नेमिरशीर्यत / कर्मणा तेन विख्यातं नैमिषं मुनिपूजितम्
Transliteration
bhramato dharmacakrasya yatra nemiraśīryata / karmaṇā tena vikhyātaṃ naimiṣaṃ munipūjitam
Translation
भ्रमतः धर्मचक्रस्य यत्र नेमिर् अशीर्यत; तेन कर्मणा विख्यातं नैमिषं मुनिपूजितम्।
Word by Word
भ्रमतःof (it) revolving
भ्रमतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘धर्मचक्रस्य’ विशेषणभावेन
धर्मचक्रस्यof the wheel of dharma
धर्मचक्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootधर्म-चक्र (प्रातिपदिक: धर्म + चक्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्ध/देशवाचक अव्यय (relative adverb: where)
नेमिःthe rim (of the wheel)
नेमिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनेमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अशीर्यतwas worn away/broke off
अशीर्यत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootशॄ (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
कर्मणाby the act/deed
कर्मणा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तेनby that
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
विख्यातम्renowned/called
विख्यातम्:
Karma (कर्म/Object-qualifier)
TypeVerb
Rootवि + ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘नैमिषम्’ विशेषण
नैमिषम्Naimiṣa (the place)
नैमिषम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनैमिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; स्थाननाम (place-name)
मुनिपूजितम्worshipped by sages
मुनिपूजितम्:
Karma (कर्म/Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootमुनि-पूजित (प्रातिपदिक: मुनि + पूजित < पूज् धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘नैमिषम्’ विशेषण