Shloka 3
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
दशवर्षसहस्राणि स्थितिः किंपुरुषे स्मृता / सुवर्णवर्णाः पुरुषाः स्त्रियश्चाप्सरसो पमाः
Transliteration
daśavarṣasahasrāṇi sthitiḥ kiṃpuruṣe smṛtā / suvarṇavarṇāḥ puruṣāḥ striyaścāpsaraso pamāḥ
Translation
दशवर्षसहस्राणि स्थितिः किंपुरुषे स्मृता। सुवर्णवर्णाः पुरुषाः स्त्रियश्चाप्सरसोऽपमाः॥
Word by Word
daśa-varṣa-sahasrāṇiten thousand years
daśa-varṣa-sahasrāṇi:
Kāla-adhikarana (कालाधिकरण/Time-extent)
TypeNoun
Rootdaśa + varṣa + sahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; numeral measure ‘ten-thousand-years’ (10,000 years)
sthitiḥduration, staying
sthitiḥ:
Karta (कर्ता/Topic)
TypeNoun
Rootsthiti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kiṃpuruṣein Kiṃpuruṣa
kiṃpuruṣe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkiṃpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
smṛtāis said/remembered
smṛtā:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeAdjective
Rootsmṛta (कृदन्त; √smṛ स्मृ)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate with sthitiḥ
suvarṇa-varṇāḥgolden-colored
suvarṇa-varṇāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsuvarṇa + varṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; qualifying puruṣāḥ
puruṣāḥmen
puruṣāḥ:
Karta (कर्ता/Topic)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
striyaḥwomen
striyaḥ:
Karta (कर्ता/Co-topic)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
apsarasa-upamāḥlike Apsarases
apsarasa-upamāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootapsaras + upamā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; qualifying striyaḥ