Shloka 3
Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः
Devanagari script
एतद्वेदितुमिच्छामस्तन्नो निगद सत्त्मः / एतच्छ्रुतवचस्तेषामब्रवीद्रोमहर्षणः
Transliteration
etadveditumicchāmastanno nigada sattmaḥ / etacchrutavacasteṣāmabravīdromaharṣaṇaḥ
Translation
एतद्वेदितुमिच्छामस् तन्नो निगद सत्तमः; एतच्छ्रुतवचस् तेषाम् अब्रवीद् रोमहार्षणः।
Word by Word
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; demonstrative
वेदितुम्to know
वेदितुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootविद् (धातु) → वेदितुम् (तुमुन्-कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive), ‘to know’
इच्छामःwe desire
इच्छामः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; demonstrative
नःto us
नः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6/4), बहुवचन; enclitic ‘of us/to us’ (context: to us)
निगदtell/declare
निगद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+गद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
सत्तमःO best of the good
सत्तमः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसत्तम (प्रातिपदिक; superlative of सत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; संबोधनार्थे (vocative sense) though form equals nominative
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
श्रुत-वचःthis heard statement
श्रुत-वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; from श्रु धातु) + वचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुष: श्रुतं वचः (heard speech/statement)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
रोम-हर्षणःRomaharṣaṇa
रोम-हर्षणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरोम (प्रातिपदिक) + हर्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष: रोमाणि हर्षयति इति (name/epithet)