Shloka 49
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
नैषधं यत्स्मृतं वर्षं हरिवर्षाय तं ददौ / मध्यमं यत्सुमेरोस्तु ददौ स तदिलावृतम्
Transliteration
naiṣadhaṃ yatsmṛtaṃ varṣaṃ harivarṣāya taṃ dadau / madhyamaṃ yatsumerostu dadau sa tadilāvṛtam
Translation
‘नैषध’ इति स्मृतं वर्षं हरिवर्षाय ददौ। सुमेरोः मध्यमा यद्भूमिः सा इलावृतं तेन दत्ता॥
Word by Word
नैषधम्Naiṣadha (name)
नैषधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनैषध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यत्which
यत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (relative pronoun)
स्मृतम्called/known
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वर्षम्region
वर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हरिवर्षायto Harivarṣa
हरिवर्षाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहरिवर्ष (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (हरि + वर्ष), पुल्लिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोग, द्वितीया, एकवचन (demonstrative pronoun)
ददौgave
ददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मध्यमम्middle/central
मध्यमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यत्which
यत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (relative pronoun)
सुमेरोःof Sumeru
सुमेरोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तुand
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
ददौgave
ददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इलावृतम्Ilāvṛta (region)
इलावृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइलावृत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (इला + आवृत), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन