Shloka 3
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
महर्षिसर्गः संक्रान्तो वंशं स्वायंभुवस्य तु / विस्तरेणानुपूर्व्या च कीर्त्य मानं निबोधत
Transliteration
maharṣisargaḥ saṃkrānto vaṃśaṃ svāyaṃbhuvasya tu / vistareṇānupūrvyā ca kīrtya mānaṃ nibodhata
Translation
महर्षिसर्गः संक्रान्तः; स्वायम्भुवस्य तु वंशं विस्तरेणानुपूर्व्या च कीर्त्यमानं निबोधत।
Word by Word
महर्षिसर्गःthe creation/section of great sages
महर्षिसर्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक) + सर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masc., nom., sg.)
संक्रान्तःhas passed/transitioned
संक्रान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंक्रान्त (प्रातिपदिक; सम् + क्रम् (धातु) + क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (past passive participle used adjectivally, nom. sg. masc.)
वंशम्lineage
वंशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (masc., acc., sg.)
स्वायंभुवस्यof Svāyambhuva (Manu)
स्वायंभुवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (masc., gen., sg.)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचन रूपेण अव्ययीभाव (instrumental used adverbially); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instr. sg. used as adverb)
अनुपूर्व्याin proper sequence
अनुपूर्व्या:
Prakara (प्रकार)
TypeNoun
Rootअनुपूर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (fem., instr., sg.); क्रम-भावे (in due order)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक निपात (conjunction)
कीर्तयrecite/praise
कीर्तय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्तय् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन (imperative, 2nd sg.)
मानम्measure/extent (account)
मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neut., acc., sg.)
निबोधतunderstand/know
निबोधत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formलोट् (imperative), आत्मनेपद, मध्यम-पुरुष, बहुवचन (imperative, 2nd pl.)