Shloka 90
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
अनेकफलमूलिन्य औषधीश्च प्रवर्तयन् / तास्तेन जीवयामास कारुण्यादौषधेन सः
Transliteration
anekaphalamūlinya auṣadhīśca pravartayan / tāstena jīvayāmāsa kāruṇyādauṣadhena saḥ
Translation
अनेकफलमूलिन्य औषधीश्च प्रवर्तयन् । तास्तेन जीवयामास कारुण्यादौषधेन सः ॥
Word by Word
aneka-phala-mūlinīḥ(herbs) having many fruits and roots
aneka-phala-mūlinīḥ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootaneka (प्रातिपदिक) + phala (प्रातिपदिक) + mūlinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural); ‘auṣadhīḥ’ इत्यस्य विशेषणम्; समासः: अनेकानि फलानि मूलानि च यस्याः (determinative)
auṣadhīḥmedicinal herbs
auṣadhīḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootauṣadhī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
pravartayancausing to grow / setting in motion
pravartayan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra√vṛt (धातु) + ṇic (णिच्) → pravartaya (कृदन्त/शतृ)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्तरि; ‘saḥ’ (implicit) सह
tāḥthem
tāḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
tenaby that / by this (means)
tena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Masculine/Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
jīvayāmāsarevived
jīvayāmāsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjīv (धातु) + ṇic (णिच् causative) → jīvaya + āsa (periphrastic perfect)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (Causative)
kāruṇyātout of compassion
kāruṇyāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootkāruṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
auṣadhenawith medicine / by medicinal means
auṣadhena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootauṣadha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)