Shloka 37
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये स बभूव ह / तस्य चेलविला कन्यालंबुषागर्भसंभवा
Transliteration
tretāyugamukhe rājā tṛtīye sa babhūva ha / tasya celavilā kanyālaṃbuṣāgarbhasaṃbhavā
Translation
त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये स बभूव ह । तस्य चेलविला कन्या लम्बुषागर्भसंभवा ॥
Word by Word
त्रेतायुगमुखेat the beginning of the Tretā-yuga
त्रेतायुगमुखे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootत्रेता + युग + मुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (त्रेतायुगस्य मुखे = आरम्भे)
राजाthe king
राजा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तृतीयेin the third (period)
तृतीये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम् (युगे/काले)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बभूवbecame/was
बभूव:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
हindeed/forsooth
ह:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis, narrative particle)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
चेलविलाCelavilā
चेलविला:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootचेलविला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कन्याa maiden/daughter
कन्या:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; चेलविला इत्यस्य विशेष्य-सम्बन्धे (apposition)
अलंबुषागर्भसंभवाborn from Alambuṣā’s womb
अलंबुषागर्भसंभवा:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअलंबुषा + गर्भ + संभव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (अलंबुषायाः गर्भात् संभवा) विशेषणम् (कन्या/चेलविला)