Shloka 94
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
आयुष्मांश्च युवा चैव चक्षुष्मांश्च ततो ऽभवत् / गवा हृततमाः सो ऽथ गौतमः समपद्यत
Transliteration
āyuṣmāṃśca yuvā caiva cakṣuṣmāṃśca tato 'bhavat / gavā hṛtatamāḥ so 'tha gautamaḥ samapadyata
Translation
आयुष्मांश्च युवा चैव चक्षुष्मांश्च ततोऽभवत्; गवा हृततमाः सोऽथ गौतमः समपद्यत।
Word by Word
आयुष्मान्long-lived
आयुष्मान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआयुष्मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सः इति)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
युवाyoung
युवा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सः इति)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात
चक्षुष्मान्clear-sighted/with eyes
चक्षुष्मान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचक्षुष्मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सः इति)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
ततःthen/thereafter
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय, अपादान/क्रमवाचक (from then/thereafter)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
गवाby the cow
गवा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (वैकल्पिक रूप; सामान्यतः गवया/गवेन)
हृत-तमाःone whose darkness was removed
हृत-तमाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहृत (प्रातिपदिक; कृदन्त from हृ धातु) + तमस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (possessive: 'whose darkness is taken away'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सः इति)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक अव्यय (then/now)
गौतमःGautama
गौतमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समपद्यतattained/returned to (his state)
समपद्यत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आपद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: सम्