Shloka 79
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
लेहिष्यस्यजुगुप्सन्ती ह्यापादतलमस्तकम् / ततस्त्वं प्राप्स्यसे देवि पुत्रांश्च मनसेप्सितान्
Transliteration
lehiṣyasyajugupsantī hyāpādatalamastakam / tatastvaṃ prāpsyase devi putrāṃśca manasepsitān
Translation
लेहिष्यस्यजुगुप्सन्ती ह्यापादतलमस्तकम् । ततस्त्वं प्राप्स्यसे देवि पुत्रांश्च मनसेप्सितान् ॥
Word by Word
लेहिष्यसिyou will lick
लेहिष्यसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootलिह् (धातु)
Formलृट् (Simple future), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
अजुगुप्सन्तीwithout loathing
अजुगुप्सन्ती:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootगुप्स् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle) परस्मैपदी, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग-निषेध ‘अ-’ = ‘not feeling disgust/without loathing’
हिindeed/for
हि:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle, emphasis/causal)
आ-पाद-तल-मस्तकम्from foot-soles to head
आ-पाद-तल-मस्तकम्:
Deśa/Avadhi (देश/अवधि)
TypeIndeclinable
Rootआ + पादतल + मस्तक (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; अव्यय ‘आ’ + (पादतल-मस्तक) = ‘from the soles of the feet up to the head’; द्वितीया-एकवचन रूपेण अव्ययवत्
ततःthen
ततः:
Kāla/Anantarya (काल/अनन्तर्य)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण ‘thereafter’
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (nominative), एकवचन; सर्वनाम
प्राप्स्यसेyou will obtain
प्राप्स्यसे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलृट् (Simple future), आत्मनेपदम्, मध्यमपुरुष, एकवचन
देविO देवी
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), बहुवचन (plural)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
मनसाin (your) mind
मनसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन; ‘by mind/in the mind’
ईप्सितान्desired
ईप्सितान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootईप्सित (प्रातिपदिक; कृदन्त from आप्/ईप्स्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle) ‘desired’