Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 121
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
अरिञ्जयस्तु वर्षाणां पञ्चाशत्प्राप्यते महीम् / द्वाविंशच्च नृपा ह्येते भवितारो बृहद्रथाः
Transliteration
ariñjayastu varṣāṇāṃ pañcāśatprāpyate mahīm / dvāviṃśacca nṛpā hyete bhavitāro bṛhadrathāḥ
Translation
अरिञ्जयः पञ्चाशद्वर्षाणि भुक्त्वा महीम्। एते द्वाविंशत् नृपाः बृहद्रथाः भविष्यन्ति॥
Word by Word
अरिञ्जयःAriñjaya (king)
अरिञ्जयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअरिञ्जय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
वर्षाणाम्of years
वर्षाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
पञ्चाशत्fifty
पञ्चाशत्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्चाशत् (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्या-विशेषण, अव्ययवत्/अविकारी (numeral used as indeclinable-like), अर्थतः ‘पञ्चाशत्’ (fifty)
प्राप्यतेis attained/reaches
प्राप्यते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); कर्मणि प्रयोग (passive)
महीम्the earth/land
महीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
द्वाविंशत्twenty-two
द्वाविंशत्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वाविंशत् (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्या-विशेषण (numeral: twenty-two), अव्ययवत्/अविकारी
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: and)
नृपाःkings
नृपाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात/हेतौ-निश्चयार्थक (particle: indeed/for)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
भवितारःwill be (future ones)
भवितारः:
Karta (कर्ता/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootभू (धातु) + तृ (कृत् प्रत्यय)
Formभवितृ (future agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
बृहद्रथाःBṛhadrathas (great-chariot kings)
बृहद्रथाः:
Karta (कर्ता/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootबृहद् + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); समासः—कर्मधारय (bṛhad-ratha: ‘having great chariots’/name)