Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 113
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
त्रयोविंशद्बृहत्कर्मा राज्यं वर्षाण्यकारयत् / सेनाजित्सांप्रतं चापि एता वै भोक्ष्यते समाः
Transliteration
trayoviṃśadbṛhatkarmā rājyaṃ varṣāṇyakārayat / senājitsāṃprataṃ cāpi etā vai bhokṣyate samāḥ
Translation
बृहत्कर्मा त्रयोविंशद् वर्षाणि राज्यं अकारयत्। सेनाजित् सांप्रतम् चापि एताः समाः वै भोक्ष्यते॥
Word by Word
त्रयोविंशत्twenty-three
त्रयोविंशत्:
Adhikarana (अधिकरण/Duration)
TypeNoun
Rootत्रयोविंशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु = त्रयः + विंशतिः (twenty-three)
बृहत्कर्माBṛhatkarmā (great-deeded; name)
बृहत्कर्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootबृहत् + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः = बृहत् कर्म यस्य (whose deeds are great)
राज्यम्kingdom, rule
राज्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
वर्षाणिyears
वर्षाणि:
Karma (कर्म/Extent)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
अकारयत्ruled/caused to be administered
अकारयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलङ्, णिच्-प्रयोजक (Causative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सेनाजित्Senājit
सेनाजित्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसेना + जित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः = सेनां जयति इति/सेनाया जित् (conqueror of armies; name)
सांप्रतम्now, at present
सांप्रतम्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time: now/at present)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अवधारण (also/even)
एताःthese
एताः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; demonstrative pronoun referring to ‘years’
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle: indeed)
भोक्ष्यतेwill rule/enjoy
भोक्ष्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘will enjoy/rule’
समाःyears
समाः:
Karma (कर्म/Extent)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; object of ‘भोक्ष्यते’ as duration