Shloka 99
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
विहारार्थं मनुष्येषु सांदीपनिपुरस्सरः / यत्र कंसं च शाल्वं च द्विविदं च महासुरम्
Transliteration
vihārārthaṃ manuṣyeṣu sāṃdīpanipurassaraḥ / yatra kaṃsaṃ ca śālvaṃ ca dvividaṃ ca mahāsuram
Translation
मनुष्येषु विहारार्थं सान्दीपनिपुरःसरः। यत्र कंसं च शाल्वं च द्विविदं च महासुरम्॥
Word by Word
विहारार्थम्for sport; for play
विहारार्थम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeNoun
Rootविहार + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-तत्पुरुष/प्रयोजनार्थक: ‘विहाराय अर्थः’ (for the sake of sport); पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular) — क्रियाविशेषणवत् (purpose accusative)
मनुष्येषुamong humans
मनुष्येषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative setting)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन (Plural)
सांदीपनिपुरस्सरःled by Sāndīpani (as preceptor)
सांदीपनिपुरस्सरः:
कर्ता (Kartā/Subject; epithet)
TypeNoun
Rootसांदीपनि + पुरः + सर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘सांदीपनिः पुरः (अग्रे) यस्य’ → ‘having Sāndīpani in front/led by Sāndīpani’; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
यत्रwhere
यत्र:
सम्बन्ध/अधिकरण-सूचक (Relational/locative marker)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)
कंसम्Kamsa
कंसम्:
कर्म (Karma/Object; implied ‘(he slew)’)
TypeNoun
Rootकंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शाल्वम्Shālva
शाल्वम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootशाल्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
द्विविदम्Dvivida
द्विविदम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootद्विविद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
महासुरम्the great asura
महासुरम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootमहा + असुर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: ‘महान् असुरः’; पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)