Shloka 55
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
देवराज्यं बलेर्भाव्यमिति मामीश्वरो ऽब्रवीत् / तस्माददृश्यो भूतानां कालाकाङ्क्षी स तिष्ठति
Transliteration
devarājyaṃ balerbhāvyamiti māmīśvaro 'bravīt / tasmādadṛśyo bhūtānāṃ kālākāṅkṣī sa tiṣṭhati
Translation
देवराज्यं बलेर्भाव्यमिति मामीश्वरोऽब्रवीत्। तस्माददृश्यो भूतानां कालाकाङ्क्षी स तिष्ठति॥
Word by Word
देवराज्यम्kingdom of the gods
देवराज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + राज्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; षष्ठी-तत्पुरुष: 'of the gods' + 'kingdom'
बलेःof Bali
बलेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
भाव्यम्destined/ought to be
भाव्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभू (धातु) + यत् (कृत्) → भाव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormKridanta (भाव्यत्/यत्) expressing necessity/futurity; Neuter, Nominative/Accusative, Singular; predicative with देवराज्यम्: 'is to be/shall be'
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle (उद्धरण)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
ईश्वरःthe Lord
ईश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), Parasmaipada; 3rd Person, Singular
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Ablative (5th/पञ्चमी), Singular; 'therefore'
अदृश्यःinvisible
अदृश्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + दृश्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; negative adjective
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (6th/षष्ठी), Plural
कालाकाङ्क्षीawaiting the (right) time
कालाकाङ्क्षी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक) + आकाङ्क्षिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; तत्पुरुष: 'time' + 'desiring/awaiting'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
तिष्ठतिstands, remains
तिष्ठति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), Parasmaipada; 3rd Person, Singular