Shloka 49
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
न शक्यमन्यथाकर्त्तुं दिष्टं हि बलवत्तरम् / संज्ञा प्रनष्टा या चेयं कामं तां प्रतिलप्स्यथ
Transliteration
na śakyamanyathākarttuṃ diṣṭaṃ hi balavattaram / saṃjñā pranaṣṭā yā ceyaṃ kāmaṃ tāṃ pratilapsyatha
Translation
अन्यथा कर्तुं न शक्यं; दिष्टं हि बलवत्तरम्। या चेयम् संज्ञा प्रनष्टा, कामं तां प्रतिलप्स्यथ।
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
शक्यम्possible
शक्यम्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeAdjective
Rootशक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक प्रयोग (impersonal: 'possible')
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: 'otherwise')
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Kriya (क्रिया/Complement)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Infinitive), क्रियार्थ (purpose/complement)
दिष्टम्fate, what is ordained
दिष्टम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदिश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used substantively), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'दैव/भाग्य' अर्थे
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: 'indeed')
बलवत्तरम्stronger
बलवत्तरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तुलनात्मक (Comparative)
संज्ञाrecognition, consciousness
संज्ञा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रनष्टाhas been lost
प्रनष्टा:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र-नश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
याwhich
या:
Sambandha (सम्बन्ध/Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction: 'and')
इयम्this
इयम्:
Visheshana (विशेषण/Deictic)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
कामम्indeed, surely
कामम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootकामम् (अव्यय)
Formअव्यय; अनुमत्यर्थक/स्वीकारार्थक (particle: 'indeed, if you like, certainly')
ताम्that (her/it)
ताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
प्रतिलप्स्यथyou will regain
प्रतिलप्स्यथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-लभ् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद