Shloka 72
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
वराहे ऽस्मिन्दश द्वौ च षण्डामर्कान्तगाः स्मृताः / नामतस्तु समासेन शृणुध्वं तान्विवक्षतः
Transliteration
varāhe 'smindaśa dvau ca ṣaṇḍāmarkāntagāḥ smṛtāḥ / nāmatastu samāsena śṛṇudhvaṃ tānvivakṣataḥ
Translation
अस्मिन् वराहकल्पे दश द्वौ च षण्डामर्कान्तगाः स्मृताः। नामतः तु समासेन शृणुध्वं तान् मया विवक्षतः॥
Word by Word
वराहेin the Varāha (kalpa/section)
वराहे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवराह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुं, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
दशten
दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, अव्ययवत्/अविकारी प्रयोग; ‘द्वौ’ इत्यनेन सह संख्या-निर्देशः
द्वौtwo
द्वौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), द्विवचन; संख्या-निर्देशः
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक निपात (conjunction)
षण्डामर्कान्तगाःthose reaching up to the end of Ṣaṇḍa and Amarka (i.e., the set so called)
षण्डामर्कान्तगाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootषण्ड + अमर्क + अन्तग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; समासः—(षण्डामर्क) + अन्तग = ‘षण्डामर्कयोः अन्तं गच्छन्ति/अन्ते गता इति’ (determinative)
स्मृताःare said/are remembered
स्मृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘स्मृत’ = ‘said/remembered’
नामतःby name / as to names
नामतः:
Hetu/Prakara (हेतु/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootनामतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारणार्थक निपात (particle)
समासेनin brief / by summary
समासेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
शृणुध्वम्hear (you all)
शृणुध्वम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपद
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन
विवक्षतःof (me) who wishes to speak
विवक्षतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootवि + वच् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; ‘विवक्षत्’ = ‘wishing to speak’