Shloka 156
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
शुश्रूषन्त्यनुकूला च उवास बहुलाः समाः / पूर्णं धूमव्रते चापि घोरे वर्षसहस्रके
Transliteration
śuśrūṣantyanukūlā ca uvāsa bahulāḥ samāḥ / pūrṇaṃ dhūmavrate cāpi ghore varṣasahasrake
Translation
शुश्रूषन्त्यनुकूला च उवास बहुलाः समाः । पूर्णं धूमव्रते चापि घोरे वर्षसहस्रके ॥
Word by Word
शुश्रूषन्तीattending, serving
शुश्रूषन्ती:
कर्ता (Doer/कर्ता)
TypeVerb
Rootशुश्रूष् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकर्तरि कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘serving, attending’
अनुकूलाfavourable, compliant
अनुकूला:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुकूल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; adjective qualifying (सा)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय; conjunction
उवासstayed, dwelt
उवास:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्ण), प्रथमपुरुष एकवचन, परस्मैपद; perfect ‘dwelt/stayed’
बहुलाःmany
बहुलाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; adjective qualifying समाः
समाःyears
समाः:
कर्म (Extent/कर्म-परिमाण)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘years’
पूर्णम्fully, for the full (term)
पूर्णम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; adjective used adverbially ‘fully/for the full (period)’ or qualifying implied ‘कालम्’
धूम-व्रतेin the Dhūma-vrata (smoke-vow)
धूम-व्रते:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधूम + व्रत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; locative ‘in the dhūma-vow’
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय; conjunction
अपिalso
अपि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/सम्भावना-निपात; particle ‘also/even’
घोरेterrible, severe
घोरे:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; adjective qualifying वर्षसहस्रके/व्रते (locative)
वर्ष-सहस्रकेin a thousand-year (period)
वर्ष-सहस्रके:
अधिकरण (Time-location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष + सहस्रक (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (सहस्रं वर्षाणि), नपुंसकलिङ्ग सप्तमी एकवचन; locative ‘in/for a thousand-year (period)’