Shloka 67
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
मातरं रक्षत इमां धर्मश्चैवानुशिष्यते / इत्युक्त्वा काश्यपः पुत्रौ तत्रैवान्तरधीयत
Transliteration
mātaraṃ rakṣata imāṃ dharmaścaivānuśiṣyate / ityuktvā kāśyapaḥ putrau tatraivāntaradhīyata
Translation
इमां मातरं रक्षत, धर्मश्चैव अनुशिष्यते—इत्युक्त्वा काश्यपः पुत्रौ तत्रैवान्तरधीयत।
Word by Word
मातरम्mother
मातरम्:
कर्म (Karma; object)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
रक्षतprotect (you two)
रक्षत:
आज्ञा/प्रवर्तक-क्रिया (imperative; to the addressees)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), द्विवचन
इमाम्this
इमाम्:
कर्म (Karma; determiner)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम; मातरम् इति विशेषणवत्
धर्मःdharma, duty
धर्मः:
कर्ता (Karta; subject)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
अनुशिष्यतेis instructed/taught
अनुशिष्यते:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootअनु-शास् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः सम्भवः (is taught/should be instructed)
इतिthus
इति:
वाक्य-समाप्ति/उद्धरण (quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यन्त-निपात (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
क्रियाविशेषण (prior action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having said’
काश्यपःKāśyapa
काश्यपः:
कर्ता (Karta; subject)
TypeNoun
Rootकाश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; व्यक्तिनाम
पुत्रौthe two sons
पुत्रौ:
कर्म (Karma; addressees/objects of speech)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), द्विवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa; place)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
एवindeed
एव:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
अन्तर्धीयतdisappeared, vanished
अन्तर्धीयत:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootअन्तर्-धा (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन