Shloka 93
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / यथाप्रदेशं धर्मज्ञैर्धर्मेण प्रतिपान्यते
Transliteration
tairiyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā / yathāpradeśaṃ dharmajñairdharmeṇa pratipānyate
Translation
तैः पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना यथाप्रदेशं धर्मज्ञैर्धर्मेण प्रतिपाल्यते।
Word by Word
तैःby them
तैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन; pronoun ‘they/those’ Instrumental plural
इयंthis
इयं:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; demonstrative pronoun Nominative singular
पृथिवीearth
पृथिवी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; Nominative singular
सर्वाentire
सर्वा:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; adjective agreeing with पृथिवी
सप्त-द्वीपाhaving seven continents
सप्त-द्वीपा:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; द्विगु-समास, adjective to पृथिवी (‘having seven islands/continents’)
स-पत्तनाwith cities
स-पत्तना:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/अव्यय) + पत्तन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्मधारय-समास, adjective to पृथिवी (‘with cities/towns’)
यथा-प्रदेशम्region-wise / as per locality
यथा-प्रदेशम्:
अधिकरण (Adverbial locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + प्रदेश (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; adverbial accusative sense ‘according to each region’
धर्मज्ञैःby the knowers of dharma
धर्मज्ञैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootधर्मज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; तत्पुरुष (‘knower of dharma’), Instrumental plural
धर्मेणby/through dharma
धर्मेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन; Instrumental singular
प्रतिपाद्यतेis administered/regulated
प्रतिपाद्यते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति+पद् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive)