Shloka 72
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
कालं वर्षसहस्रं वै सस्मार मनुजाधिपः / परिसंख्याय काले च कलाः काष्ठास्तथैव च
Transliteration
kālaṃ varṣasahasraṃ vai sasmāra manujādhipaḥ / parisaṃkhyāya kāle ca kalāḥ kāṣṭhāstathaiva ca
Translation
वर्षसहस्रं कालं वै मनुजाधिपः सस्मार। काले परिसंख्याय कलाः काष्ठाश्च तथैव च॥
Word by Word
कालम्time
कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वर्षसहस्रम्a thousand years
वर्षसहस्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (वर्षाणां सहस्रम् = a thousand years)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
सस्मारhe remembered/recalled
सस्मार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
मनुजाधिपःlord of men (king)
मनुजाधिपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुज (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मनुजानाम् अधिपः = lord of men)
परिसंख्यायhaving counted/computed
परिसंख्याय:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootपरि + सं + ख्या (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)
कालेin time; with respect to time
काले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कलाःkalās (parts/minutes)
कलाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
काष्ठाःkāṣṭhās (time-units)
काष्ठाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: in that manner/likewise)
एवjust, indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (restrictive/emphatic particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)