Shloka 3
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
तेन ते मरुतस्तस्य मरुत्सोमेन तोषिताः / अक्षय्यान्नं ददुः प्रीताः सर्वकामपरिच्छदम्
Transliteration
tena te marutastasya marutsomena toṣitāḥ / akṣayyānnaṃ daduḥ prītāḥ sarvakāmaparicchadam
Translation
तेन ते मरुतस्तस्य मरुत्सोमेन तोषिताः । अक्षय्यान्नं ददुः प्रीताः सर्वकामपरिच्छदम् ॥
Word by Word
तेनby that / with that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्; instrumental singular of pronoun ‘tad’
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; nominative plural ‘they’ (context: the Maruts)
मरुतःthe Maruts (storm-gods)
मरुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; nominative plural
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्; genitive singular ‘of him/that’
मरुत्सोमेनby Marut-soma (a Soma offering/oblation for the Maruts)
मरुत्सोमेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमरुत् + सोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम्; instrumental singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (मरुतां सोमः)
तोषिताःbeing pleased
तोषिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) → तोषित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; past passive participle ‘pleased/satisfied’
अक्षय्य-अन्नम्inexhaustible food
अक्षय्य-अन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअक्षय्य (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; accusative singular; कर्मधारयः ‘अक्षय्यं अन्नम्’
ददुःgave
ददुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः बहुवचनम्
प्रीताःdelighted
प्रीताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्री (धातु) → प्रीत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘pleased/glad’
सर्वकामपरिच्छदम्fulfilling all desires
सर्वकामपरिच्छदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व + काम + परिच्छद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; accusative singular agreeing with ‘अन्नम्’; बहुपद-तत्पुरुषः ‘सर्वेषां कामानां परिच्छदः’ (provider/fulfiller of all desires)