Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 23
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
तस्य गेहे समुत्पन्नो देवो धन्वन्तरिस्तदा / काशिराजो महाराजः सर्व रोगप्रणाशनः
Transliteration
tasya gehe samutpanno devo dhanvantaristadā / kāśirājo mahārājaḥ sarva rogapraṇāśanaḥ
Translation
तस्य गृहे तदा देवो धन्वन्तरिः समुत्पन्नः। काशिराजो महाराजः सर्वरोगप्रणाशनः॥
Word by Word
तस्यof him/his
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव (pronoun)
गेहेin the house
गेहे:
अधिकरण (Locative/अधिकरणकारक)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
समुत्पन्नःborn/arisen
समुत्पन्नः:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्+उत्+पद् (धातु) → समुत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formकृदन्त (Past Passive Participle/क्त), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
देवःa god/divine one
देवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
धन्वन्तरिःDhanvantari
धन्वन्तरिः:
समानााधिकरण/अपादान-न (Apposition to देवः)
TypeNoun
Rootधन्वन्तरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
काशिराजःking of Kashi
काशिराजः:
समानााधिकरण (Apposition to धन्वन्तरिः)
TypeNoun
Rootकाशि+राजन् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (Genitive Tatpurusha: काश्याः राजा), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महाराजःgreat king
महाराजः:
समानााधिकरण (Apposition)
TypeNoun
Rootमहा+राजन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (descriptive: महान् राजा), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सर्वall
सर्व:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-न (indeclinable not); नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासपूर्वपदत्वेन (as prior member)
रोगप्रणाशनःdestroyer of diseases
रोगप्रणाशनः:
समानााधिकरण (Predicate/apposition to subject)
TypeAdjective
Rootरोग+प्रणाशन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-सदृश (रोगाणां प्रणाशनः = destroyer of diseases), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन