Shloka 21
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
अब्जं देवं तु पुत्रार्थे ह्यारिराधयिषुर्नृपः / वरेण च्छन्दयामास ततो धन्वन्तरिर्नृपम्
Transliteration
abjaṃ devaṃ tu putrārthe hyārirādhayiṣurnṛpaḥ / vareṇa cchandayāmāsa tato dhanvantarirnṛpam
Translation
पुत्रार्थे अब्जं देवं आराधयितुम् इच्छन् नृपः। ततो धन्वन्तरिः नृपं वरेण च्छन्दयामास॥
Word by Word
अब्जम्the lotus-born (Brahmā)
अब्जम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअब्ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; (here: lotus-born deity, i.e., Brahmā)
देवम्the god
देवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; अब्जम् इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोधार्थक (particle: but)
पुत्रार्थेfor (obtaining) a son
पुत्रार्थे:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeNoun
Rootपुत्र + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुत्रस्य अर्थः = for the sake of a son)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (indeed)
आरिराधयिषुःwishing to propitiate
आरिराधयिषुः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ + राध् (धातु) + इषु (कृदन्त)
Formइषु-प्रत्ययान्त इच्छार्थक कृदन्त (desiderative agent noun: wishing to worship); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (nṛpaḥ)
नृपःthe king
नृपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
वरेणwith a boon
वरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचन
च्छन्दयामासpleased/granted satisfaction
च्छन्दयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootछन्द् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम; (causative sense in usage: pleased/satisfied)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (then)
धन्वन्तरिःDhanvantari
धन्वन्तरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधन्वन्तरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
नृपम्the king
नृपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन