Shloka 46
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
उर्वश्यां जज्ञिरे तस्य पत्राः षट् सुमहौजसः / प्रसह्य धर्षितस्तत्र विवशो राजयक्ष्मणा
Transliteration
urvaśyāṃ jajñire tasya patrāḥ ṣaṭ sumahaujasaḥ / prasahya dharṣitastatra vivaśo rājayakṣmaṇā
Translation
उर्वश्यां तस्य षट् पुत्राः सुमहौजसः समजायन्त। तत्र स राजयक्ष्मणा प्रसह्य धर्षितो विवशोऽभवत्।
Word by Word
urvaśyāmin Urvaśī
urvaśyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rooturvaśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (sg.)
jajñirewere born
jajñire:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (pl.), आत्मनेपद
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (m./n.), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (sg.)
patrāḥsons
patrāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpatra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (pl.)
ṣaṭsix
ṣaṭ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣaṭ (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्याविशेषण (numeral adjective), प्रथमा बहुवचन (Nom. pl.)—पुंलिङ्गे ‘patrāḥ’ इत्यस्य विशेषणम्
su-mahā-ojasāḥof very great vigor
su-mahā-ojasāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + mahā (प्रातिपदिक) + ojas (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nom./1st), बहुवचन (pl.)—‘patrāḥ’ इत्यस्य विशेषणम्
prasahyaforcibly, having overpowered
prasahya:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpra-sah (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), क्रियाविशेषण
dharṣitaḥafflicted/assailed
dharṣitaḥ:
Karta (कर्ता) (as predicate participle of ‘saḥ’ implied)
TypeVerb
Rootdhṛṣ (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom.), एकवचन (sg.)
tatrathere
tatra:
Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
vivaśaḥhelpless
vivaśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvivaśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom.), एकवचन (sg.)—अवस्थावाचक विशेषण
rāja-yakṣmaṇāby (the disease) rājayakṣmā (consumption)
rāja-yakṣmaṇā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + yakṣman (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञः यक्ष्मः); पुंलिङ्ग (m.), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (sg.)