Shloka 87
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
तं तु बद्धं गले दृष्टवा विक्रयार्थं नरोत्तमः / महर्षिपुत्रं धर्मात्मा मोक्षयामास सुव्रतः
Transliteration
taṃ tu baddhaṃ gale dṛṣṭavā vikrayārthaṃ narottamaḥ / maharṣiputraṃ dharmātmā mokṣayāmāsa suvrataḥ
Translation
तं गले बद्धं विक्रयार्थं दृष्ट्वा नरोत्तमः धर्मात्मा सुव्रतः तं महर्षिपुत्रं मोक्षयामास।
Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
तुbut/indeed
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast/emphasis)
बद्धम्bound
बद्धम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootबद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; बन्ध् धातोः क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying तम्)
गलेat/on the neck
गले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
विक्रयार्थम्for the purpose of sale
विक्रयार्थम्:
प्रयोजन (Purpose/हेतु)
TypeNoun
Rootविक्रय + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (usage as purpose); षष्ठी-तत्पुरुष (विक्रयस्य अर्थः)
नरोत्तमःthe best of men
नरोत्तमः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (उत्तमो नरः)
महर्षिपुत्रम्the sage’s son
महर्षिपुत्रम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootमहर्षि + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महर्षेः पुत्रः)
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्म + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (धर्मः आत्मा यस्य सः) विशेषण (qualifying नरोत्तमः)
मोक्षयामासreleased/set free
मोक्षयामास:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formणिच् (causative) + लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सुव्रतःof good vows
सुव्रतः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (सुन्दरं व्रतं यस्य) विशेषण (qualifying नरोत्तमः)